Эскертүү: Бул машиналык котормо. Айрым так эместиктер болушу мүмкүн.

Ысык-Көл облусу – Экономиканын глобалдашуусу, маалыматтын тездик менен жайылышы, транспорт менен сооданын өнүгүшү, технологиялык прогресс, ошондой эле биологиялык ар түрдүүлүк жана экология маселелерине болгон кызыгуунун өсүшү коомчулуктун биокоопсуздукка болгон кызыгуусун күчөтүүдө.

23–24-июнда Ысык-Көл облусунун Булан-Сөгөттү айылында Бириккен Улуттар Уюмунун Азык-түлүк жана айыл чарба уюмунун (ФАО) колдоосу менен эки күндүк консультативдик жумушчу жолугушуу өттү.

Жолугушууга Кыргызстандагы биокоопсуздук маселелерине жооптуу негизги мамлекеттик органдардын өкүлдөрү катышты. Алардын катарында Саламаттык сактоо министрлиги, Экономика жана коммерция министрлиги, Суу ресурстары министрлиги, Айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги жана Өзгөчө кырдаалдар министрлиги бар.

«Жакында Кыргызстанда биологиялык коопсуздук жөнүндө мыйзам кабыл алынды, ага Картахена протоколунун негизги жоболору дагы киргизилди», – деди Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин Өсүмдүктөр дүйнөсү бөлүмүнүн башчысы Майрамбек Алиев. «Биз бардык кызыкдар тараптар менен биргеликте тиешелүү мыйзам алдындагы ченемдик актыларды иштеп чыгууну көздөп жатабыз. Бул мыйзам өлкөбүз үчүн өтө маанилүү».

Картахена биокоопсуздук протоколу Биологиялык ар түрдүүлүк жөнүндө конвенциянын алкагында кабыл алынган жана тирүү модификацияланган организмдердин (ТМО) чек ара аркылуу ташылышында биологиялык коопсуздукту камсыздоого багытталган. Ал айлана-чөйрөгө жана адамдын ден соолугуна келтирилиши мүмкүн болгон зыяндын алдын алуу максатында, өзгөчө жөнгө салуу жана мониторинг жүргүзүү мүмкүнчүлүгү чектелген өлкөлөр үчүн иштелип чыккан. Кыргызстан бул протоколго 2005-жылдын август айында кошулган.

Иш-чара ФАОнун Глобалдык экологиялык фонддун (ГЭФ) каржылык колдоосу менен ишке ашырылып жаткан «Картахена биокоопсуздук протоколуна ылайык Кыргыз Республикасында улуттук биокоопсуздук механизмин ишке ашыруу» долбоорунун алкагында уюштурулду.

Долбоордун максаты – эл аралык стандарттарга жооп берген туруктуу жана натыйжалуу улуттук биокоопсуздук системасын түзүүгө көмөк көрсөтүү. Долбоор мыйзамдык-укуктук базаны өнүктүрүүнү, мамлекеттик мекемелердин мүмкүнчүлүктөрүн жогорулатууну, калктын маалымдуулугун арттырууну жана ГМОго байланыштуу тобокелдиктерге жооп берүү механизмдерин түзүүнү камтыйт.

«Бул долбоорду ишке ашыруу стратегиялык мааниге ээ, анткени ал Картахена протоколунун жоболорун аткарууга багытталган Кыргызстандагы гана эмес, бүтүндөй аймактагы биринчи долбоор болуп саналат», – деди ФАОнун Кыргыз Республикасындагы Өкүлчүлүгүнүн улуттук улук техникалык кеңешчиси Чолпон Алибакиева. «Азыркы учурда биз Борбор Азиянын Регионалдык экологиялык борбору менен кызматташып, бардык коюлган максаттарга жетүүгө умтулуп жатабыз. Биологиялык коопсуздук жөнүндө жаңы мыйзамды практикалык жактан ишке ашыруу боюнча чоң иштер алдыда турат жана туруктуу жыйынтыктарга жетүү үчүн бардык кызыкдар тараптардын күч-аракеттерин бириктирүү абдан маанилүү».

Иш-чаранын жүрүшүндө ФАОнун эл аралык эксперти Сара Агапито Нагоя – Куала-Лумпур кошумча протоколу жана анын тирүү модификацияланган организмдердин чек ара аркылуу ташылышынан келип чыккан терс кесепеттер үчүн жоопкерчиликти күчөтүүдөгү жана зыяндын ордун толтуруудагы мааниси жөнүндө кеңири маалымат берди.

Жолугушуунун алкагында катышуучулар биокоопсуздук маселелерин практикалык түрдө талкуулашты. Алар топтордо иштеп, ГМОдон келтирилген зыян үчүн жоопкерчиликке байланыштуу улуттук мыйзамдардагы боштуктарды, учурдагы нормалардын натыйжалуулугун жана айлана-чөйрөгө келтирилген зыяндын ордун толтуруунун мүмкүн болгон механизмдерин карап чыгышты. Ошондой эле Кыргызстан үчүн Нагоя – Куала-Лумпур кошумча протоколуна кошулуунун артыкчылыктары жана тобокелдиктери талкууланды. Мындан тышкары, ТМОдон келтирилген зыян үчүн жоопкерчилик принциби жана фермерлер менен кеңири коомчулуктун маалыматка жеткиликтүүлүгү тууралуу маселелер көтөрүлдү.

Быйыл ФАО өзүнүн түзүлгөндүгүнүн 80 жылдыгын белгилеп жаткандыктан, бул иш-чара өзгөчө мааниге ээ болду. Маараке туруктуу өнүгүү, азык-түлүк коопсуздугу жана айлана-чөйрөнү коргоо боюнча глобалдык аракеттердин маанилүүлүгүн баса белгилейт.

Катышуучулар консультативдик жолугушуу Кыргызстандагы биокоопсуздук системасын мындан ары өнүктүрүү үчүн маанилүү экенин белгилешти. Иш-чара координацияланган чечимдерди иштеп чыгуу, тажрыйба алмашуу жана ведомстволор аралык кызматташууну чыңдоо үчүн натыйжалуу аянтча болуп берди.

Источник:
https://www.fao.org/countryprofiles/news-archive/detail-news/en/c/1739546/
https://www.facebook.com/profile.php?id=100076214776430