Эскертүү: Бул машиналык котормо. Айрым так эместиктер болушу мүмкүн.

Ош – Генетикалык жактан өзгөртүлгөн организмдерди (ГМО) камтыган продукцияларды маркалоо маселеси Кыргызстанда биокоопсуздук системасын өнүктүрүү шартында барган сайын актуалдуу болуп жатат.

18-сентябрда Ош шаарында Бириккен Улуттар Уюмунун Азык-түлүк жана айыл чарба уюмунун (ФАО) жана Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Стандартташтыруу жана метрология борборунун (Кыргызстандарт) колдоосу менен «Кыргыз Республикасында Картахена биокоопсуздук протоколуна ылайык ГМОну маркалоонун укуктук жана техникалык аспектилери» аттуу семинар башталды.

Иш-чара ФАО/ГЭФтин «Картахена биокоопсуздук протоколуна ылайык Кыргыз Республикасынын улуттук биокоопсуздук механизмин ишке ашыруу» долбоорунун алкагында өткөрүлүп, Кыргызстанда биокоопсуздук системаларын өнүктүрүүгө жигердүү көмөк көрсөтүп келе жаткан ФАОнун 80 жылдыгына арналды.

Семинарга тиешелүү министрликтердин жана ведомстволордун аймактык түзүмдөрүнүн өкүлдөрү, ошондой эле адистештирилген лабораториялардын кызматкерлери катышты. Катышуучулар ГМОну маркалоонун ченемдик-укуктук базасын, эл аралык стандарттарды, тобокелдиктерди баалоо ыкмаларын, ошондой эле продукциядагы ГМОну көзөмөлдөө, мониторинг жүргүзүү жана аныктоонун заманбап ыкмаларын үйрөнүштү.

«Мындай семинарлардын аймактык адистер үчүн өзгөчө мааниси чоң, анткени ГМО камтыган продукцияларды көзөмөлдөө жана мониторинг жүргүзүү механизмдери дал ошол жер-жерлерде ишке ашырылат», – деди ФАОнун долбоорунун эксперти Абдымитал Чынгожоев. «Мындай иш-чаралар кесиптик даярдык деңгээлин жогорулатууга, улуттук потенциалды чыңдоого жана биокоопсуздук механизмдерин натыйжалуу киргизүүгө көмөк көрсөтөт».

Анын айтымында, Кыргызстанда 2023-жылы башталган улуттук биокоопсуздук механизмин ишке ашыруу долбоору Борбор Азия аймагындагы ушул сыяктуу биринчи демилге болуп саналат.

«Буга чейин олуттуу жыйынтыктарга жетишилди: 2025-жылдын башында долбоордун эксперттери катышкан иштеп чыгуу процессинин натыйжасында “Биологиялык коопсуздук жөнүндө” мыйзам кабыл алынды. Азыркы учурда мыйзамдын жоболорун ишке ашыруу үчүн тиешелүү ченемдик-укуктук актылар даярдалууда», – деп белгиледи Абдымитал Чынгожоев.

Айнагүл Абдурахманова – Баткен облусунун Кадамжай райондук санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл борборунун бактериологу. Ал эмгектенген лаборатория азык-түлүктүн 11 түрүнө тест жүргүзөт.

«Түштүк аймактагы бардык лабораториялар бизге кайрылышат. Биздин лабораторияда изилденген азыктардын катарына эт, жумуртка жана тоок эти сыяктуу күнүмдүк колдонулуучу азыктар кирет», – деди Айнагүл Абдурахманова.

Айнагүл Абдурахманованын айтымында, семинарга катышуу ага Картахена протоколунун жоболорун жана генетикалык жактан өзгөртүлгөн организмдерге байланышкан маселелерди тереңирээк түшүнүүгө мүмкүнчүлүк берди.

«Алган маалыматтарыбыз ишибизди жакшыртууга жардам берет. ГМОну аныктоочу лабораторияларды түзүү коомдук саламаттыкты сактоону камсыз кылуудагы маанилүү кадам болуп саналат», – деп баса белгиледи ал.

Мындай демилгелерди ишке ашыруу туруктуу биокоопсуздук системасын түзүүдө стратегиялык мааниге ээ. Алар жер-жерлердеги адистердин квалификациясын жогорулатууга, лабораториялардын техникалык мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүгө, ошондой эле Кыргызстандын Картахена протоколунун алкагындагы улуттук артыкчылыктарын жана эл аралык милдеттенмелерин аткарууга өбөлгө түзөт.

Источник:

https://www.fao.org/countryprofiles/news-archive/detail-news/en/c/1742592/