Бишкек – 29-майда Талас шаарында биокоопсуздук саясатын жана көрсөтмөлөрүн иштеп чыгуу боюнча улуттук семинар өттү. Семинарды Бириккен Улуттар Уюмунун Азык-түлүк жана айыл чарба уюму (ФАО) жана Борбор Азиянын аймактык экологиялык борбору (РЭЦЦА) менен биргеликте уюштурду.

Иш-чара 2023-жылдан бери ФАОнун техникалык колдоосу жана Глобалдык экологиялык фонддун (ГЭФ) каржылык жардамы менен ишке ашырылып жаткан “Биологиялык коопсуздук боюнча Картахен протоколуна ылайык Кыргыз Республикасында Улуттук биологиялык коопсуздук алкагын ишке ашыруу” долбоорунун алкагында өткөрүлдү. Долбоордун максаты – улуттук биологиялык коопсуздук боюнча ырааттуу саясатты иштеп чыгууга жана ишке ашырууга колдоо көрсөтүү, ошондой эле өлкөнүн ченемдик-укуктук жана институционалдык негиздерин чыңдоо.

Иш-чарага Талас облусунун мамлекеттик органдарынын, илимий коомчулуктун өкүлдөрү, билим берүү кызматкерлери, дыйкандар, лаборатория адистери жана эксперттер катышты. Катышуучулар биологиялык коопсуздуктун, ГМОну жөнгө салуунун актуалдуу маселелерин жана аймактарда коомчулуктун маалымдуулугун жогорулатууну талкуулашты.

Семинарды ачып жатып, РЭЦЦАнын эксперти Абдымитал Чынгожоев улуттук биологиялык коопсуздук системасын чыңдоонун жана мамлекеттик органдардын, эксперттик коомчулуктун, аймактардын ортосундагы өз ара аракеттенүүнүн маанилүүлүгүн белгиледи.

“Биологиялык коопсуздук маселелери бүгүнкү күндө барган сайын актуалдуу болуп баратат. Кыргызстан Картахен протоколунун катышуучусу катары натыйжалуу көзөмөлдөө механизмдерин иштеп чыгып, коомчулуктун маалымдуулугун жогорулатып, мыйзам чыгаруу базасын өркүндөтүшү керек. Аймактардын дагы бул процесстерге активдүү катышуусу маанилүү”, - деди Абдымитал Чынгожоев.

Ветеринардык диагностика жана экспертиза борборунун лабораториясынын башчысы Эрмек Курманкулов ГМОну аныктоо жана идентификациялоо боюнча тажрыйбасы менен  тааныштырды.

“Биологиялык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн мыйзамдар гана эмес, техникалык база, атайын даярдыктан өткөн адистер, заманбап жабдуулардын болушу да маанилүү. Бүгүнкү күндө көзөмөлдөө жана мониторинг системасы акырындык менен бекемделип жатат”, - деди ал.

Семинарда ошондой эле эксперт Марал Сагыналиева ГМОну колдонуунун социалдык-экономикалык аспектилери, анын ичинде туруктуу өнүгүү, гендердик теңчилик жана социалдык интеграция маселелерин айтып берди.

Талас облусундагы билим берүү мекемелеринин мугалимдери жаштардын генетика, биотехнология жана биологиялык коопсуздук жаатындагы билимин жогорулатуу зарыл дешти.

Ж. Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук Университетинин Талас аймактык көп тармактуу институтунун агробизнес, биоэкология жана туризм факультетинин деканы Замира Ташибекова төмөнкүлөргө токтолду: “Бүгүн жаштар заманбап технологиялардын кандайча өнүгүп жатканын,  биокоопсуздук маселелери айлана-чөйрө, айыл чарбасы жана өлкөнүн келечеги үчүн канчалык маанилүү экенин түшүнүшү абзел. Өлкөбүз ФАО жана ГЭФ сыяктуу өнөктөштөрдүн колдоосу менен мыйзам чыгаруу базасын системалуу түрдө өнүктүрүп, лабораториялык мүмкүнчүлүктөрдү чыңдап жатканы өзгөчө маанилүү. Бул бизге илимий ыкмаларды өркүндөтүүгө, адистерди даярдоону жакшыртууга, биокоопсуздуктун заманбап чакырыктарына натыйжалуу жооп берүүгө мүмкүндүк берет”.

Мындай иш-чаралар Кыргыз Республикасынын биологиялык коопсуздук жаатындагы улуттук потенциалын чыңдоого, илимий кызматташтыкты өнүктүрүүгө жана Биологиялык коопсуздук боюнча Картахен протоколуна ылайык эл аралык милдеттенмелерди аткарууга салым кошот.

Источник: https://www.fao.org/kyrgyzstan/news/detail/kyrgyzstan-advances-biosafety-policy-and-the-implementation-of-the-cartagena-protocol/ky