Кыргыз Республикасынын биокоопсуздук боюнча улуттук порталы
Картахена биокоопсуздук протоколуна ылайык
2026-жылдын 14-майында Бишкек шаарында Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Төрагасына караштуу Туруктуу өнүктүрүү боюнча кеңештин биологиялык коопсуздук, экология жана инновация маселелерине арналган жыйыны болуп өттү. Катышуучулар «Биологиялык коопсуздук жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын аткарылышын, биологиялык коопсуздуктун улуттук системасын өнүктүрүүнү жана өлкөнүн экологиялык туруктуулугун чыңдоо боюнча чараларды талкуулашты.
Эскертүү: Бул машиналык котормо. Айрым так эместиктер болушу мүмкүн.
Белгиленгендей, бул жыйын Кеңештин жаңыланган курамынын биринчи отуруму болуп, анын алкагында биокоопсуздук, экологиялык туруктуулук жана өлкөнүн туруктуу өнүгүү системасына инновациялык ыкмаларды киргизүү маселелери каралды.
Жыйындын жүрүшүндө мамлекеттик органдардын, эл аралык уюмдардын жана эксперттик коомчулуктун өкүлдөрү Кыргыз Республикасынын «Биологиялык коопсуздук жөнүндө» мыйзамын ишке ашыруу, улуттук биокоопсуздук системасын өнүктүрүү, ошондой эле өлкөнүн экологиялык туруктуулугуна байланышкан маселелерди талкуулашты.
Иш-чараны ачып жатып, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Төрагасы Марлен Маматалиев биокоопсуздук маселелерине комплекстүү мамиле жасоонун маанилүүлүгүн белгиледи:

«Бүгүнкү күндө биокоопсуздук маселелери улуттук коопсуздук, калктын ден соолугун коргоо жана биологиялык ар түрдүүлүктү сактоо менен түздөн-түз байланыштуу. Кыргызстан үчүн эл аралык милдеттенмелерди жана заманбап чакырыктарды эске алуу менен бул багыттагы мыйзамдык жана институционалдык системаны чыңдоо маанилүү», – деп белгиледи Марлен Маматалиев.

Жогорку Кеңештин Төрагасына караштуу Климаттын өзгөрүшү шарттарында туруктуу өнүгүү боюнча кеңештин төрагасынын орун басары Камила Талиева ведомстволор аралык өз ара аракеттенүүнүн жана калктын маалымдуулугун жогорулатуунун зарылдыгына көңүл бурду:
«Биокоопсуздук – бул мыйзамдардын гана эмес, өлкөнүн туруктуу келечегинин маселеси дагы. Бүгүн мамлекеттин, илимий коомчулуктун жана эл аралык өнөктөштөрдүн күч-аракетин бириктирүү Кыргызстандагы экосистемаларды жана экологиялык коопсуздукту сактоо үчүн өзгөчө маанилүү», – деп баса белгиледи Камила Талиева.

Жыйындын алкагында Борбор Азиянын Регионалдык экологиялык борборунун Кыргыз Республикасындагы филиалынын директору Кубан Матраимов ФАО/ГЭФтин 2023–2027-жылдарга арналган «Картахена биокоопсуздук протоколуна ылайык Кыргыз Республикасында улуттук биокоопсуздук механизмин ишке ашыруу» долбоорунун жыйынтыктарын сунуштады.
Өз сөзүндө ал долбоор улуттук биокоопсуздук системасын чыңдоого, ченемдик-укуктук базаны өркүндөтүүгө жана мамлекеттик органдардын техникалык потенциалын Картахена биокоопсуздук протоколунун талаптарына ылайык өнүктүрүүгө багытталганын белгиледи.
«Долбоордун алкагында Кыргыз Республикасынын “Биологиялык коопсуздук жөнүндө” мыйзамын иштеп чыгууда эксперттик колдоо көрсөтүлдү, өлкөнүн стратегиялык документтерине сунуштар даярдалды, ошондой эле ГМО жана тирүү модификацияланган организмдердин (ТМО) тобокелдиктерин баалоо жана мониторинг жүргүзүү боюнча методикалык жана ченемдик материалдар иштелип чыкты», – деп маалымдады Кубан Матраимов.

Ошондой эле ал долбоордун алкагында Картахена протоколун ишке ашыруу боюнча улуттук баяндамалар даярдалганын, ГМО жана биокоопсуздук маселелерине арналган адистештирилген веб-сайт иштелип чыкканын жана долбоордун жыйынтыктары эл аралык өнөктөштөргө жана Биологиялык ар түрдүүлүк жөнүндө конвенциянын Катчылыгына сунушталганын белгиледи.
Жыйындын жыйынтыгында катышуучулар биокоопсуздук жаатындагы мыйзамдарды мындан ары өркүндөтүү, ведомстволор аралык кызматташууну күчөтүү, адистерди даярдоо жана биологиялык тобокелдиктерге мониторинг жүргүзүү системасын өнүктүрүү зарылдыгын белгилешти.
Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине Кыргыз Республикасынын «Биологиялык коопсуздук жөнүндө» мыйзамын ишке ашыруу боюнча иштерди улантуу, зарыл болгон мыйзам алдындагы ченемдик актыларды иштеп чыгуу жана биологиялык жана азык-түлүк коопсуздугу жаатында ФАОну кошкондо эл аралык өнөктөштөр менен кызматташууну чыңдоо сунушталды.
Источник: https://carececo.org/main/news/voprosy-biobezopasnosti-rassmotreny-na-zasedanii-soveta-pri-toraga-zhogorku-kenesha-kr/
ФАО жана CAREC Кыргызстандын биологиялык коопсуздуктун улуттук механизминин өнүгүшү тууралуу даректүү тасма тартуулашты. Тасмада Картахена протоколу, мыйзамдарды өркүндөтүү, лабораторияларды өнүктүрүү, тобокелдиктерди баалоо жана өлкөнүн биологиялык ар түрдүүлүгүн коргоо жөнүндө сөз болот.
Кененирээк
CARECтин жаңы анимацияланган видеосу жөнөкөй тилде тирүү модификацияланган организмдер, ГМО жана биологиялык коопсуздук принциптери жөнүндө баяндайт, ошондой эле Картахена протоколунун ролу жана Кыргызстандын биологиялык коопсуздуктун улуттук системасын өнүктүрүү менен тааныштырат.
Кененирээк
ЦАРЭКтин Кыргызстандагы филиалынын директору Кубан Матраимов өлкөдө ГМОнун бар экендиги, гендик-модификацияланган продукцияны жөнгө салуу, лабораториялык базаларды өнүктүрүү жана улуттук биологиялык коопсуздук системасынын келечеги тууралуу айтып берди.
Кененирээк